bruin
OPEN RUIMTE


_Maartje


Dit artikel gaat open staan, over ruimte maken om te leren van de leerling en vervolgens ook aan de leerling te laten weten dat dit gebeurt, dat je ook andersom leert. Op de ISK waar ik lesgeef volgde ik een NT2 les voor vakdocenten. Toevallig was ik met mijn leerlingen kleurenleer aan het behandelen en werd er in de NT2 les een (op sommige punten wat problematisch) filmpje getoond over hoe taal je wereldbeeld beinvloedt.

Volgens dit filmpje zijn er in het Nederlands meer dan 10 kleurbenamingen en is dit in veel andere talen minder... Er zijn veel talen die groen en blauw niet onderscheiden. Toen ik hier op doorvroeg bij de docent wist zij mij te vertellen dat er ook talen zijn waarbij er bijvoorbeeld gezegd wordt “ de kleur van sinaasappel”, er is dan dus geen aparte naam voor de kleur, maar er wordt een referentie gebruikt. Mooi vind ik dat! Wat zegt het eigenlijk als je aqua, hemelsblauw, lavendelblauw, babyblauw etc. allemaal “blauw” noemt? Als je refereert aan iets ben je meer in contact met de omgeving, het andere, meer als dat dingen zijn in relatie tot andere dingen. Dit inzicht liet me ook anders kijken naar de resultaten van mijn leerlingen. Want zoals ze ook in het filmpje zeggen, als blauw en groen één is, dan maak je hierin geen onderscheid.

Kleuren kennen en herkennen is wel relevant als je de Nederlandse taal aan het leren bent. Het kan gevaarlijk zijn als je kleuren niet herkent, zoals in het verkeer of met heet water. Of je bent in het nadeel als je iets niet duidelijk kunt omschrijven aan een ander. Daarom zijn kleuren een thema dat ik graag in het begin behandel met de leerlingen die net begonnen zijn met Nederlands leren. Ik probeer de kleurenleer van Ittens zoals die in Nederland vaak aangeleerd wordt over te brengen als een soort rekensom.


Hiermee hoop ik dat leerlingen die minder in beeldende vakken geïnteresseerd zijn ook aanhaken en dat het beter te begrijpen is als je deze kleuren nog niet op deze manier kent. Ik zie duidelijk dat dit een bekend verhaal is bij sommige kinderen, maar dat het niet zo logisch is voor veel andere kinderen. Eén doorgaans gemotiveerde leerling mengt de kleuren perfect volgens voorbeeld, maar zijn blauw-groen zone lijkt voor mij nu ook eenzelfde kleur en hij begrijpt niet waarom ik hem vraag nog door te gaan met die kleuren. Waarom is dit nog niet goed? Een andere leerling die vaak niet zo actief is in mijn les is nu wel de hele les druk bezig met mengen. Hij heeft allerlei bruinachtige kleuren in zijn kleurencirkel. In eerste instantie denk ik dat hij “de rekensom” niet begrepen heeft. Pas later realiseer ik me dat hij kleuren juist wel begrepen heeft. Hij heeft gemengd en gekeken totdat hij een warme oranje vond en een diepe paars. Wat zegt die kleurencirkel over de kleuren van de wereld om ons heen, biedt hij nog ruimte voor echt kijken? Het begrijpen van dat model is niet wat ik de leerlingen wil leren. Liever wil ik ze laten kijken naar de wereld en laten proberen de kleuren zie ze zien te vangen met verf.
Tijd voor een ander kleurensysteem! We maken een begin met een persoonlijke kleurenleer. Spannend om te oefenen met zulke “grootse” misschien zelfs wat filosofische opdrachten op een school waar je niet per se met taal kan communiceren. 


Kleurenmodel in proces van Amanullah


Kleurruimtes ontmoeten elkaar op het behang



  1. Kleurencirkel met bruinen
  2. Kleurencirkel met blauwen
  3. Kleurencirkel van leerling “volgens het boekje”
  4. Kleurencirkel Johannes Itten uit 1931 (!)




Experimenten kleurenleer op het behang

Ode aan Amanullah